Diversiteit in lerareninstroom: Naar grensverleggende partnerschappen in begeleiding en opleiding
(2026) Velon Congres — Location: Amsterdam (16.March.2026)
Files
VELONPLGdiversestartersinhetonderwijs_17032026.pdf
Restricted Access - Adobe PDF
- 0 B
Details
- Authors
- Abstract
- Korte inleiding Deze presentatie vertrekt vanuit de vraag hoe scholen en lerarenopleidingen kunnen inspelen op de diversiteit onder startende leraren. Via een research-practice partnership tussen onderzoekers, schoolmentoren en lerarenopleiders wordt onderzocht hoe de groei van niet-traditionele starters vraagt om structurele samenwerkingen en een aangepaste, waarderende aanpak in begeleiding en opleiding. Beschrijving Deze onderzoekspresentatie vertrekt vanuit de vraag: Hoe kunnen scholen en lerarenopleidingen adequaat inspelen op de toenemende diversiteit onder startende leraren? In Vlaanderen is de instroom in het lerarenberoep de afgelopen jaren sterk veranderd. Naast de klassieke pas afgestudeerde starter, zien we een groei van niet-traditionele instromers: zijinstromers (Coppe et al.,2022), herintreders (Sutcher et al.,2019), uitgestelde intreders en leraren zonder formele kwalificaties (not fully certified, out of field teachers; Hobbs & Porsch,2021). Deze evolutie, mede gestimuleerd door het lerarentekort en beleidsmaatregelen zoals versoepelde instroomvoorwaarden en flexibele opleidingstrajecten (Mathou et al., 2023), stelt scholen voor nieuwe begeleidingsuitdagingen. Traditionele aanvangsbegeleiding is vaak afgestemd op een homogeen startersprofiel, terwijl de huidige realiteit vraagt om een aanpak die recht doet aan uiteenlopende leerbehoeften. Er is nood aan onderzoek naar deze diverse instroomprofielen en hun ondersteuning binnen het onderwijs. In deze presentatie worden de bevindingen gedeeld van een research-practice partnership (McGeown & Sjölund,2025) tussen onderzoekers, zeven schoolmentoren uit een scholengroep van dertien scholen, en drie lerarenopleiders, uitgevoerd over twee schooljaren (2024–2026). Deze methodologische keuze werd gemaakt omdat de onderzoeksvraag een perspectief vereiste dat zowel institutionele grenzen (tussen school en opleiding) als disciplinaire scheidslijnen binnen de literatuur (tussen onderzoek naar lerarenopleiding en lerareninductie) overstijgt. Concreet werd er gewerkt volgens het model van een research alliance (Sjölund et al.,2022), waarin de deelnemers als coonderzoekers bijdragen aan het formuleren van onderzoeksvragen, dataverzameling en analyse. Gezamenlijk werd onderzocht hoe scholen en lerarenopleidingen kunnen inspelen op de diversiteit onder startende leraren, welke rol aanvangsbegeleiding en lerarenopleidingen kunnen vervullen, en hoe grenspraktijken (structurele samenwerkingen tussen scholen en lerarenopleidingen; Beck, 2020) eruit kunnen zien. Dataverzameling vond plaats over een periode van anderhalf jaar en omvatte vier complementaire bronnen: (1) tien collectieve onderzoeksbijeenkomsten (ca. 40 uur), met inhoudelijke verslaglegging; (2) zelfstudie binnen de onderwijsorganisaties (bevragingen, analyse van visieteksten en opleidings- /mentoringpraktijken); (3) co-constructie van begeleidingsinstrumenten afgestemd op diverse starters; en (4) interviews gericht op proces- en productreflectie. Resultaten: Eerst presenteren we de inhoudelijke inzichten uit het onderzoek: de uiteenlopende begeleidingsnoden van diverse starters, maatwerk in aanvangsbegeleiding, het belang van een waarderende benadering en brede identiteitsontwikkeling, en de rol van gedeeld partnerschap tussen scholen en lerarenopleidingen. Vervolgens reflecteren we op de meerwaarde van een research-practice partnership voor gezamenlijke kennisontwikkeling en professionalisering. Discussievragen: 1) Hoe kunnen scholen en lerarenopleidingen hun begeleidingspraktijken aanpassen aan de diversiteit onder starters, zonder te vervallen in versnipperd maatwerk?; 2) Welke voorwaarden zijn nodig om grenspraktijken tussen opleiding en werkplek te verankeren? Referenties Beck, J. S. (2020). Investigating the third space: A new agenda for teacher education research. Journal of Teacher education, 71(4), 379-391. Hobbs, L., & Porsch, R. (2021). Teaching out-of-field: challenges for teacher education. European Journal of Teacher Education, 44(5), 601-610. Mathou, C., Sarazin, M., & Dumay, X. (2023). Reshaped teachers’ careers? New patterns and the fragmentation of the teaching profession in England. British Journal of sociology of Education, 44(3), 397-417. McGeown, S., & Sjölund, S. (2025). Research‐practice partnerships in education: Benefits, challenges, methodological considerations and key enablers for change. British Journal of Educational Psychology. Sjölund, S., Lindvall, J., Larsson, M., & Ryve, A. (2022). Using research to inform practice through research‐practice partnerships: A systematic literature review. Review of Education, 10(1), e3337. Sutcher, L., Darling-Hammond, L., & Carver-Thomas, D. (2019). Understanding teacher shortages: An analysis of teacher supply and demand in the United States. Education policy analysis archives, 27(35)
- Affiliations
Citations
März, V., Aers, T., Baeten, K., Boogaerts, L., Couckuyt, R., Ceulemans, K., Cottenie, M., Lemmens, I., Timmerman, H., Vanderveken, N., & Vanwetswinkel, S. (2026). Diversiteit in lerareninstroom: Naar grensverleggende partnerschappen in begeleiding en opleiding. Velon Congres, Amsterdam. https://hdl.handle.net/2078.5/273796